Ostre emocjonalne załamanie uwarunkowane sytuacyjnie

Niezależnie od tego, czy okoliczności wywołujące kryzys mają charakter nagłych, traumatycznych zdarzeń, czy też punktów kulminacyjnych długotrwałych sytuacji trudnych lub przemian rozwojowych, odbierane są przez podmiot jako nie podlegające kontroli, bądź to z uwagi na swoją nieprzewidywalność, bądź niemodyfikowalność (Sędek, 1991). Jako takie wywołują stan bezradności, godzą w poczucie bezpieczeństwa i stanowią poważne obciążenie, powodując obniżenie się odporności psychicznej na skutek wyczerpania się, zablokowania lub nieskuteczności dotychczasowych strategii radzenia sobie z trudnościami (Kubacka-Jasiecka, 1997). Tak rozumiany kryzys definiowany jest jako „ostre emocjonalne załamanie uwarunkowane sytuacyjnie, socjokulturowo i rozwojowo, polegające na czasowej niezdolności do zmagania się środkami dotychczas przez kogoś stosowanymi w rozwiązywaniu ważnych problemów życiowych”. Kryzys, będąc stanem charakteryzującym się tak dużym stopniem „dysproporcji pomiędzy możliwościami, potrzebami i zachowaniem podmiotu a wymaganiami obiektywnymi”, że znane sposoby radzenia sobie z problemami zawiodły, sam stwarza konieczność reewaluacji myślenia i działania. Ów’ wymóg dokonania zmian w mechanizmach przystosowania, w układzie relacji człowiek – otoczenie, często w kontekście całego dotychczasowego życia jest tym, co – zdaniem niektórych badaczy – odróżnia sytuacje kryzysowe od innych sytuacji trudnych (Sęk, 1991). Rozważając możliwość zmian pozytywnych zaistniałych w efekcie doświadczenia kryzysu, musimy też pamiętać o możliwości wystąpienia zmian negatywnych, regresyw- nych, sprzyjających rozwojowi patologii. Kryzysy uznać bowiem należy za „okresy przejściowe, które dla jednostki mogą oznaczać zarówno szansę, jak i podwyższoną podatność na zaburzenia psychiczne”. Potencjalna dwuwartościowość ich skutków sprawia, że stanowią one zarazem szczególna okazję dla korzystnych przeobrażeń w życiu, jak i ryzyko utraty psychicznego i somatycznego zdrowia.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *